Slaaptrainen is het begeleiden van je kindje bij het leren om zelfstandig in slaap te vallen en zelf weer verder te slapen wanneer hij ’s nachts wakker wordt. Er zijn verschillende slaaptraintechnieken. Welke aanpak passend is, hangt onder andere af van de leeftijd en het slaapgedrag van je kindje.

Er is niet één vaste leeftijd waarop je met slaaptraining moet beginnen. De slaaptrainmethode die je gebruikt, moet passen bij de leeftijd en ontwikkeling van je kindje. Bij jonge baby’s (vanaf 4 maanden) kan bijvoorbeeld pick-up/put-down een passende methode zijn, terwijl bij oudere baby’s en peuters andere technieken kunnen worden ingezet. Voor de leeftijd van 4 maanden is er nog geen slaaptraining mogelijk, wel kun je dan al op een tempo dat bij jou én je baby past een aantal gezonde slaapgewoontes introduceren.

Er bestaat geen slaaptrainmethode die voor ieder kind het beste werkt. Sommige kinderen hebben baat bij de nabijheid van hun ouder, terwijl andere kinderen juist meer ruimte nodig hebben om zelfstandig in slaap te vallen. Daarom is het belangrijk om te kijken naar je kindje en de situatie voordat je een methode kiest.

Binnen mijn begeleiding werk ik met verschillende slaaptraintechnieken. De belangrijkste zijn pick-up/put-down, put-down/put-down, de stoelmethode en gecontroleerd laten huilen.

Het doel van deze technieken is steeds hetzelfde: je kindje stap voor stap leren om zelf (weer) rustig te worden en in slaap te vallen. De manier waarop we dat aanpakken verschilt.

Bij pick-up/put-down blijf je bij je kindje tijdens het inslapen. Je biedt geruststelling door je stem en aanraking en kunt je kindje, wanneer dat nodig is, even oppakken om te kalmeren. Vervolgens leg je je kindje weer wakker terug. Deze methode wordt vooral gebruikt bij jonge baby’s die gewend zijn om veel hulp te krijgen bij het inslapen. Denk bijvoorbeeld aan wiegen, veel aanraken of in slaap sussen. Het uitgangspunt is dat je de hoeveelheid hulp geleidelijk vermindert, zodat je kindje steeds meer zelf leert doen.

Put-down/put-down lijkt op pick-up/put-down, maar is meer gericht op kindjes die al wat ouder zijn. Wanneer je kindje gaat huilen, zitten of staan, help je hem weer rustig in bed te gaan liggen. Je blijft in de kamer en gebruikt vooral je stem en je aanwezigheid om je kindje te ondersteunen. Ook hierbij bouwen we de hulp stap voor stap af. Deze methode kan bijvoorbeeld goed aansluiten bij een kindje dat gewend is om met veel hulp in slaap te vallen, maar inmiddels wat ouder en beweeglijker is.

Bij de stoelmethode blijf je in eerste instantie bij je kindje terwijl het in slaap valt. Vervolgens wordt de afstand tussen jou en je kindje geleidelijk groter. Je begint bijvoorbeeld naast het bed en verplaatst je stoel daarna steeds verder richting de deur. Uiteindelijk leert je kindje dat het ook veilig is om zelf in slaap te vallen zonder dat jij naast het bed zit. Deze methode kan vooral passend zijn voor peuters en jonge kinderen die gewend zijn geraakt aan de aanwezigheid van een ouder tijdens het inslapen.

Bij gecontroleerd laten huilen geef je je kindje meer ruimte om zelfstandig in slaap te vallen. Je verlaat na het bedtijdritueel de kamer en komt op bepaalde momenten terug om je kindje kort gerust te stellen. Het verschil met de andere methodes is dus vooral dat je niet continu in de kamer aanwezig bent. Deze aanpak kan relatief snel resultaat geven, maar kan in het begin ook meer huilen met zich meebrengen. Daarom is het belangrijk dat ouders goed weten wat ze kunnen verwachten en dat de methode op een passende manier wordt uitgevoerd.

Huilen kan onderdeel zijn van slaaptraining. Je kindje leert immers een nieuwe manier van inslapen en kan boos, verdrietig of gefrustreerd reageren wanneer vertrouwde gewoontes veranderen. Huilen is daarbij een manier waarop je kindje communiceert.

De duur verschilt per kind en per methode. Bij sommige technieken kan na enkele dagen al verbetering zichtbaar zijn, terwijl het langer kan duren voordat een nieuwe manier van slapen volledig is aangeleerd. Consequent blijven is daarbij belangrijk.

Ieder kind is anders en een methode die bij het ene kindje goed werkt, hoeft niet bij een ander kindje te passen. Wanneer een kind bijvoorbeeld juist onrustiger wordt van een bepaalde aanpak, kan het verstandig zijn om opnieuw te kijken welke slaaptrainmethode beter aansluit.

Wanneer je kindje ziek is, staat herstel voorop. Slapen en voldoende rust zijn dan belangrijker dan slapen volgens een vaste routine of in het eigen bed. Wanneer je kindje weer beter is, kun je de routine en slaapbegeleiding opnieuw oppakken.